“Ik weet dat Jan-Willem zegt dat er geen risico’s aan verbonden zitten, maar als ik de uitvoerregels van de Belastingdienst erop toepas, krijg ik toch een andere uitkomst.”
Ah, helder. Laten we dat even rechtzetten 🙂 Jan-Willem heeft nooit gezegd dat er géén risico is. Dat is juist de kern van de Wet DBA: niemand, zelfs de wetgever niet, kan zwart-wit aangeven wat wel en niet mag, omdat elke situatie een holistische en individuele beoordeling vraagt. De werkelijkheid is dus genuanceerder dan soms wordt gesuggereerd.
Het klopt niet dat er helemaal geen risico’s zijn, maar het is net zo onjuist om te stellen dat zzp-inzet per definitie verboden is. Alles draait om een zorgvuldige inrichting van de arbeidsrelatie. Daarbij kijken we naar wat de wet en de rechtspraak daadwerkelijk voorschrijven over schijnzelfstandigheid.
De mythe van de zwart-wit wetgeving
Sinds de invoering van de Wet DBA in 2016 is er veel discussie, vooral omdat de wetgever zelf moeite heeft met een eenduidige uitleg. Dit heeft geleid tot jarenlange onduidelijkheid en een gebrek aan handhaving. Inmiddels is er sprake van veel kritiek op de Wet DBA, omdat de regels niet zijn veranderd terwijl de handhaving wel wordt opgeschroefd. In de politiek klonk in 2025 de roep om een zachte landing, maar de praktijk blijft dat scholen en zelfstandigen zelf verantwoordelijk zijn voor een juiste kwalificatie van hun werkrelatie.
Het belangrijkste om te onthouden is dat het werken met echte zzp’ers volledig legaal is. De angst ontstaat vaak wanneer men het verschil tussen een echte ondernemer en een schijnzelfstandige niet scherp heeft. Maar stel: je baseert een opdracht niet op een inspanning (aanwezig zijn), maar op een resultaat (het behalen van pedagogische doelen), dan verandert het juridische speelveld direct. Bij Flexonderwijs richten we ons daarom op de inhoud van de opdracht om te zorgen dat deze binnen het toetsingskader schijnzelfstandigheid zzp valt.
Inbedding en de lessen uit de rechtspraak
Veel scholen vrezen dat een docent automatisch een werknemer is omdat hij in een rooster werkt of op een vaste locatie aanwezig is. Deze zogeheten ‘inbedding’ wordt vaak als het grootste struikelblok gezien. Echter, juridisch gezien mag dit aspect niet zwaarder wegen dan andere factoren, zoals het ondernemerschap van de zzp’er zelf. Wil je dieper in deze materie duiken? Lees dan over de vraag of ingebed werk schijnzelfstandigheid is. Daaruit blijkt dat de soep vaak minder heet wordt gegeten dan zij wordt opgediend. Bekijk bijvoorbeeld het Uber-arrest.
De rechtspraak ondersteunt deze genuanceerde visie. Zo heeft de Hoge Raad in het verleden duidelijk gemaakt dat alle omstandigheden van het geval moeten worden meegewogen. Dit zien we ook terug in het beroemde Deliveroo-arrest, waarin de holistische toets centraal staat. Het gaat er niet om of één onderdeel op een dienstverband wijst, maar wat het totaalplaatje vertelt over de zelfstandigheid van de professional. Voor een sluitend juridisch advies over deze complexe materie kun je ook terecht bij experts zoals Vertex Advocaten.
Afbeelding suggestie: Een close-up van een tablet op een bureau in een schoolomgeving, waarop een overzichtelijk dashboard van een beheersingsmodel te zien is met groene vinkjes. Op de achtergrond is een onscherp beeld van een docent die enthousiast voor de klas staat.
Grip op de praktijk met een beheersingsmodel
Om de onzekerheid in de dagelijkse praktijk weg te nemen, is het essentieel om aan te tonen dat de uitvoering van de opdracht overeenkomt met de afspraken op papier. Dit is precies waar de Belastingdienst naar kijkt tijdens de kwalificatiefase. Om scholen en docenten hierin te ondersteunen, kun je een specifiek verantwoordingsmodel gebruiken. Dit model toetst doorlopend of de samenwerking nog voldoet aan de criteria van de Wet DBA. Het levert bovendien bewijs op bij eventuele controles.
Hoewel het werken zonder een dergelijk model niet direct gevaarlijk is, biedt het wel de nodige bewijslast en rust. Het laat zien dat beide partijen bewust omgaan met hun status en de geldende wetgeving. Mocht een zzp-constructie toch niet passend blijken of gewenst zijn, dan zijn er alternatieven die de keuzevrijheid behouden zonder de risico’s van schijnzelfstandigheid. Zo blijft het onderwijs toegankelijk voor professionals, ongeacht hun contractvorm. Meer hierover lees je in het artikel over waarom zzpen in het onderwijs wel mag en gewoon gebeurt.
Plan een gratis adviesgesprek in over de Wet DBA
De meerwaarde van Flexonderwijs
Zzp in het onderwijs kan prima, zolang je het goed regelt. Flexonderwijs faciliteert dit al sinds 2017 binnen de kaders van de Wet DBA en volgt de wet- en regelgeving continu en nauwgezet, altijd met het belang van het onderwijs voorop. De franchisenemers zijn bovendien volgens de Wet Franchise per definitie ondernemers, wat het risico op schijnzelfstandigheid aanzienlijk verkleint. Voor extra zekerheid bieden we een verantwoordingsmodel met continue controle en heldere rapportages, zodat je zzp’ers met vertrouwen kunt blijven inzetten en goed onderwijs gewaarborgd blijft.
Conclusie
De risico’s van de Wet DBA zijn beheersbaar, mits je met kennis van zaken handelt. Vaar niet op aannames. Toets de feitelijke arbeidsrelatie aan de actuele rechtspraak en het geldende kader. Zzp-inzet in het onderwijs is waardevol en legaal. Voorwaarde is wel dat afspraken transparant zijn en de uitvoering klopt. Maak daarom scherpe keuzes aan de voorkant. Zo blijft de focus op waar het echt om draait: goed onderwijs voor de leerling.
Wat kost het als wij alle zzp-inzet via flexonderwijs laten lopen? Waar kan ik mij als zzp’er aanmelden?
