De Wet DBA bestaat sinds 2016 en roept sindsdien vragen, onzekerheid en kritiek op. Zeker in het onderwijs, waar flexibiliteit en continuïteit hand in hand moeten gaan.
Voor veel zzp’ers en opdrachtgevers is het lastig om precies te begrijpen wat wel en niet mag, en welke risico’s er spelen. Tegelijkertijd volgen ontwikkelingen elkaar snel op, en spreken verschillende partijen elkaar soms tegen. Op deze pagina vind je een verzameling van nieuwsberichten die een breed beeld geven van de discussie rondom de DBA.
Flexonderwijs zet zich sinds 2017 actief in om de inzet van zzp’ers in het onderwijs zorgvuldig en conform de Wet DBA te organiseren zonder commercieel belang en vanuit de overtuiging dat goed onderwijs voorop staat. Naast de verzamelde bronnen hieronder lees je hier hoe wij er tegen aan kijken.
Afbeelding suggestie (AI-prompt): Een moderne Nederlandse klaslokaalsetting waarin een zelfstandige docent (zzp’er) lesgeeft aan een diverse groep leerlingen; op de voorgrond een laptop met een digitaal dashboard voor urenregistratie en facturatie, op de achtergrond een schoolleider en een administratief medewerker die samen overleggen; subtiele visuele elementen zoals balansschalen of documenten symboliseren wet- en regelgeving (Wet DBA), met een lichte, professionele en hoopvolle sfeer die samenwerking en structuur uitstraalt.
Actualiteit uit 2026
- 22 april 2026 – Na drie jaar krimp, omzetherstel Randstad Nederland in Q1 BRON
- 21 april 2026 – Alleen in Overijssel stopten meer ondernemers dan jaar eerder; in Gelderland juist stuk minder stoppers BRON
- 19 april 2026 – Voor mij stond niet de zekerheid centraal, maar de ruimte om mij verder te ontwikkelen BRON
- 17 april 2026 – Meer starters en fors minder stoppers in Q1, ondanks handhaving BRON
- 16 april 2026 – Kamer lijkt akkoord met versneld invoeren rechtsvermoeden bij laag tarief BRON
- 15 april 2026 – Heksenjacht op honderden zzp’ers toeslagenaffaire BRON
- 14 april 2026 – Zelfs kamerleden hebben moeite de regels voor zzp’ers te snappen BRON, BRON
- 13 april 2026 – Kabinet breekt belofte: zzp’ers die werkten aan herstel toeslagenaffaire krijgen toch naheffing BRON
- 12 april 2026 – ‘Meer regels voor zzp’ers, maar het echte probleem blijft liggen’ BRON
- 11 april 2026 – Thierry Aartsen: “zzp’ers hebben rust nodig” BRON
- 10 april – Wia-keuringen lopen een jaar uit door gebrek aan zzp-artsen BRON
- 9 april 2026 – Paniek ondanks dat 9 op de 10 zzp’ers voldoet BRON
- 8 april 2026 – Webmodule geeft helaas geen juridische status BRON
- 7 april 2026 – Kabinet komt met zzp-brief. ‘Geen nieuws, wel sympathiek: zzp’en mag weer’ BRON
- 6 april 2026 – Kabinet komt met voorlichtingscampagne ‘Zo kan zzp wél’ en past webmodule aan BRON
- 5 april 2026 – Meeste zelfstandig ondernemers voldoen aan de regels BRON
- 4 april 2026 – 70% van Nederland wil de zzp’er terug. Ze zijn onmisbaar! BRON
- 3 april 2026 – Zonder zzp’ers komt continuïteit van 24/7-zorg onder druk BRON
- 1 april 2026 – Deskundigen: onduidelijkheid voor zzp’ers en opdrachtgevers blijft ook onder nieuw kabinet BRON
- 24 maart 2026 – Rechter corrigeert nogmaals Belastingdienst: zzp’er in de zorg is geen schijnzelfstandige BRON
- 11 maart 2026 – Overheid schiet doel met wet schijnzelfstandigheid ver voorbij’ BRON
- 6 maart 2026 – Kabinet wil streep halen door groot deel van omstreden zzp-wet BRON
- 12 februari 2026 – Aantal zzp’ers daalt door minder inhuur, vooral in de zorg BRON
Vanaf het moment van de handhaving, 2025
- 5 december 2025 – Markt voor zzp’ers blijkt veerkrachtig en sterker dan vorig jaar, ondanks de zomerdip en handhaving BRON
- 4 december 2025 – Belastingdienst voedt rechtsonzekerheid rond schijnzelfstandigheid door selectieve toepassing rechtspraak BRON
- 2 december 2025 – D66 en CDA presenteren gezamenlijke arbeidsmarktagenda. Gericht op activering en vereenvoudiging. En een Zelfstandigenwet voor zzp BRON
- 26 november 2025 – Van Berkel (D66): ‘VBAR en Zelfstandigenwet voldoen beide niet voor alle zzp’ers’ BRON
- 25 november 2025 – Brancheorganisaties: overheid niet duidelijk over inzet zzp’ers BRON
- 24 november 2025 – Detachering wordt duurder in 2026 – dit is waarom BRON
- 23 november 2025 – KVK ziet aantal zzp’ers nog steeds groeien (en CBS niet) BRON
- 17 november 2025 – 11 maanden onduidelijkheid: onzekerheid werd de nieuwe beleidslijn BRON
- 12 november 2025 – Opgejaagde zzp’er akkoord met verplichte aov en pensioen in ruil voor rust BRON
- 1 november 2025 – Minder werk voor zzp’ers. Was dit nou de bedoeling? BRON
- 23 oktober 2025 – Aanpak zzp’ers schiet doel voorbij: ’Veel echte ondernemers geraakt’ – BRON
- 14 oktober 2025 – BBB wil zzp’er terug aan het bed BRON
- 3 oktober 2025 – Tweede Kamer wil verlenging ‘zachte landing’ handhaving zzp tot eind 2026 BRON
- 5 augustus 2025 – Verzet onder zzp’ers groeit: ’Belastingdienst stelt zich te star op, 2026 wordt een drama’ BRON
- 4 augustus 2025 – Aantal zorg zzp’ers gestegen in tweede kwartaal 2025 BRON
- 8 juni 2025 – Aanpak zzp’ers schiet doel voorbij: ’Veel echte ondernemers geraakt’ BRON
- 12 mei 2025 – Amsterdamse besturen stoppen met externe inhuur BRON, BRON, BRON, BRON, BRON
- 24 februari 2025 – Hoge Raad: inbedding is géén dienstverband BRON
- 12 februari 2025 – Honderden zzp’ers moeten weg bij Rijkswaterstaat door nieuwe wet: ’Reken op meer files’ BRON
Nog net voor dat de handhaving van start ging, 2024
- 14 december 2024: Filmpje: Even tot hier
- 13 december 2024: Gaan we richting een DBA-debacle in het kwadraat? BRON
- 9 december 2024: Ministerie van Financiën overtreedt zelf zzp-wet en blijft met schijnzelfstandigen werken BRON
- 8 december 2024: Verbazing en irritatie. Reacties op inzet schijn-zzp’ers bij ministerie van Financiën. BRON
- 7 december 2024: Belastingdienst sust onrust over schijnzelfstandigheid BRON
- 6 december 2024: Boetes dreigen, maar scholen kúnnen niet zonder zzp’ers: ‘We staan met de rug tegen de muur’ BRON
- 5 december 2024: ‘Zorg dat Wet DBA geen tweede Toeslagenaffaire wordt’ BRON
- 4 december 2024: De winnaars en verliezers in het paniekvoetbal over zzp: niet de opdrachtgever, niet de zzp’er BRON
- 3 december 2024: Afspraken tussen opdrachtgevers leiden volgens ACM tot boete mbt mededingingsregels BRON, BRON
- 2 december 2024: Zzp’ers willen ondanks strengere regels geen vaste baan BRON, BRON, BRON, BRON
- 1 december 2024: Zzp’er schrijft zich uit en gaat daarna via detacheringsbureau aan de slag BRON
- 30 november 2024: De zzp’er heeft geen hulpvraag BRON
- 29 november 2024: Topvrouw House of HR pleit voor slimmere zzp-aanpak op Nederlandse arbeidsmarkt BRON
- 28 november 2024: Zorgsector maakt zich zorgen als zzp’er niet in loondienst wil BRON
- 27 november 2024: Controle op schijnzelfstandigheid verontrust zzp’ers en opdrachtgevers BRON
- 26 november 2024: Filmpje Eenvandaag:
- 25 november 2024: Handhaving Wet DBA: ‘de markt verkrampt, maar de echte zzp’er blijft’ BRON
- 18 november 2024: Moeten zzp’ers in 2025 vrezen voor de Belastingdienst? ‘Deze regeling slaat de plank mis’ BRON
- 7 november 2024: Column Annemarie van Gaal, Kruistocht overheid is kansloos BRON
- 6 november 2024: NSC wil duidelijkheid over zzp-regels en stelt Kamervragen over beoordeling Belastingdienst BRON
- 5 november 2024: Midlance-alternatieven als oplossing voor de zzp’er? BRON
- 3 november 2024: Zzp’ers niet meer welkom op de bedrijfsborrel? BRON
- 2 november 2024: Rikkers (BBB) is teleurgesteld in antwoord op motie door Belastingdienst BRON
- 1 november 2024: Het vernieuwde “afwegingskader” is online gekomen nav Motie Rikkers. BRON
Toen men nog bezig was met het idee van de handhaving, 2024
- 30 oktober 2024: Geen boetes voor zzp’ers en opdrachtgevers bij schijnzelfstandigheid BRON
- 23 oktober 2024: Geen massale ‘dumping’ van zzp’ers in afwachting rond schijnzelfstandigheid BRON
- 22 oktober 2024. Morgen is er een overleg in de tweede kamer waarbij verschillende moties worden besproken. Onder andere “de Belastingdienst moet eerst de eigen winkel op orde hebben (752 schijnzelfstandigen) voordat ze andere organisaties terecht kan wijzen” en “richt de handhaving op de gedwongen-zelfstandigen (uurtarief lager dan 35 euro)”
- 17 oktober 2024. Flexonderwijs is bij verschillende schoolbesturen uitgenodigd om toe te lichten hoe wij zien dat zzp in het onderwijs doorgang kan houden comform deze handhaving. Reden: we willen niet zonder de zzp’ers
- 14 oktober 2024. Flexonderwijs is betrokken bij een zzp-coalitie met grote zzp-stakehouders uit verschillende sectoren. Samen delen we de zorg van de dba-handhaving die door de ruis meer problemen dan oplossingen biedt.
- 11 oktober 2024; Veel zzp’ers willen niet in loondienst, hoe mooi het aanbod ook is. BRON
- 10 oktober 2024; Zzp-organisaties waarschuwen: door controle op schijnzelfstandigheid dreigt uittocht in de zorg en onderwijs BRON
- 8 oktober 2024; de ja/nee campagne. Het zou duidelijkheid moeten scheppen, maar het stukje over het onderwijs bijvoorbeeld zorgt voor meer vragen dan antwoorden. Door het “jaarlijks evalueren” te benoemen is het al loondienst, ongeacht wat de rest van het voorbeeld omschrijft. Het zou sterker zijn om aan te geven hoe het wel kan en dat men dan zelf zal ervaren dat dit wel of niet past. BRON
- 7 oktober 2024; Handhaving schijnzelfstandigheid: ‘zachte landing’ wordt niet concreet, dus onrust blijft BRON
- 6 oktober 2024; Uiteindelijk blijft flexibilisering een trein die doordendert en waarbij de geest echt niet meer terug in de fles komt. BRON
“the early 2024” gaf al aan dat handhaving geen goed idee was
- 4 oktober 2024; Tweede Kamer én coalitie willen zachtere landing bij opheffen handhavingsmoratorium. Maar liefst 4 moties zijn ingediend. De focus moet liggen op gedwongen zelfstandigheid. Voor 1 november 2024 een duidelijk afwegingskader voor handhaving publiceert op de website van de Belastingdienst staan. De Belastingdienst moet de ruimte moet krijgen om coulant om te gaan met zelfstandigen die onbewust niet aan de regels voldoen, zonder direct boetes op te leggen. De Tweede Kamer wil dat reeds goedgekeurde modelovereenkomsten van kracht blijven na 1 januari 2025. BRON
- 27 september 2024; Aantal schijnzelfstandigen (minstens 752) bij ministerie van Financiën toegenomen. De inzet van zelfstandigen bij een organisatie die onder het ministerie van Financiën valt, ligt gevoelig. Ook de belastingdienst valt namelijk onder datzelfde ministerie. En het zijn belastinginspecteurs die vanaf 2025 moeten gaan controleren of andere bedrijven, organisaties en instellingen, zich wel aan de wet DBA houden bij de inhuur van zelfstandig personeel. Maar wie de boel in zijn eigen huis niet op orde heeft, kan moeilijk klagen over de puinhoop bij de buren, menen zzp-organisaties. BRON en BRON
- 10 september 2024; Wet zorgt in de praktijk alleen maar voor meer complexiteit en meer onzekerheid. BRON
- 6 september 2024; De Belastingdienst gaat geen boetes uitdelen BRON
- 5 september 2024; De Belastingdienst zet geen extra handhavers in BRON
- 4 september 2024: ‘Wat gebeurt hier nou? Welke agenda wordt hier gespeeld?’ BRON
- 2 september 2024; Onrust over handhaving schijnzelfstandigheid per 2025. BRON
- 14 mei 2024; Maar 1 op de 9 zzp’ers wil in loondienst als het zou moeten. BRON
- 5 april 2024: Algemene Rekenkamer: Belastingdienst handhaaft Wet DBA niet. En kan dat ook nauwelijks. BRON
Nieuws uit 2023
- 23 november 2023; veel kritiek op zzp-wetgeving. BRON
- 11 december 2022 – Lerarentekort op zes van tien Amsterdamse basisscholen, bijna overal onbevoegden voor de klas BRON
Achtergrond informatie over de DBA
Bij het beoordelen van de arbeidsrelatie kijkt men in de eerste plaats naar drie kerncriteria:
- Is er sprake van persoonlijke arbeid? Dus voert de zzp’er het werk zelf uit, of is vervanging (in de praktijk) niet echt aan de orde?
- Is er sprake van loon? Wordt er structureel betaald voor gewerkte uren, ongeacht het resultaat of het aantal leerlingen?
- Is er sprake van een gezagsverhouding? Bijvoorbeeld doordat de school bepaalt wat, wanneer of hoeer les wordt gegeven, of doordat het werk ingebed is in de organisatie en er toezicht plaatsvindt.
Als deze drie elementen aanwezig zijn, dan is er juridisch gezien sprake van een arbeidsovereenkomst. En dat geldt dus óók als er formeel gewerkt wordt via een modelovereenkomst of een opdrachtovereenkomst.
Sinds 24 maart 2023 is hier het Deliverro-arrest aan toegevoegd en is er afgesproken dat er holistisch getoetst moet worden. In 2025 en 2026 zijn er veel rechtszaken die aangeven dat bijvoorbeeld Ingebed werk niet vanzelfsprekend schijnzelfstandigheid is, dat er geen functie bestaat die enkel voor loondienst is, dat ieder zzp-casus individueel benaderd dient te worden en dat sectorale uitzondering onmogelijk is. Ondertussen is men bezig met een nieuwe wet, de zelfstandigewet.
De huidige situatie (begin 2026)
Bij de beoordeling van een arbeidsrelatie wordt getoetst aan artikel 7:610 BW, en niet aan de Wet DBA of de (voorgestelde) Wet VBAR. Deze beoordeling verloopt in twee stappen:
- In de uitlegfase wordt de inhoud van de overeenkomst vastgesteld. Daarbij zijn alle omstandigheden van het geval relevant. In deze fase hebben partijen zelf invloed op hoe de relatie is vormgegeven; hier “bouwen” zij hun zaak.
- In de kwalificatiefase wordt vervolgens objectief beoordeeld of de vastgestelde feiten voldoen aan de criteria arbeid, loon en gezag. De feiten uit de uitlegfase worden dus als het ware in het juridische kader van artikel 7:610 BW geplaatst.
Uit het Deliveroo-arrest volgt dat sprake is van een holistische toets: geen enkel gezichtspunt is op zichzelf doorslaggevend. Zo is bijvoorbeeld “inbedding” in de organisatie een relevante factor, maar niet beslissend. Ook het Groen/Schoevers-arrest blijft onverminderd van belang: net als bij andere overeenkomsten gaat het om een combinatie van uitleg en kwalificatie. In het Uber-arrest is bevestigd dat er geen rangorde bestaat tussen de verschillende gezichtspunten. Het gaat bovendien niet alleen om wélk werk wordt verricht, maar vooral om hoe dat werk wordt uitgevoerd. Tot slot benadrukt het Helpling-arrest dat de gezichtspunten slechts hulpmiddelen zijn binnen de holistische toets. Dat betekent dat ook andere omstandigheden een rol kunnen spelen.
