Dit arrest vormt de basis voor hoe de rechter tegenwoordig kijkt naar de grens tussen zelfstandigheid en loondienst. Hoewel de zaak over maaltijdbezorgers ging, zijn de lessen eruit direct van toepassing op de inzet van zzp’ers in de klas. Het arrest maakt duidelijk dat we niet simpelweg één kenmerk kunnen afvinken, maar dat alle omstandigheden in onderlinge samenhang moeten worden gewogen.
De holistische toets van de Hoge Raad
De kern van het Deliveroo-arrest is dat de rechter kijkt naar de feitelijke uitvoering van het werk, en niet alleen naar wat er in het contract staat. Er wordt gezocht naar een balans tussen verschillende criteria, zoals de mate van gezag en de vrijheid van de werkende. Een belangrijk punt hierbij is de inbedding in de organisatie. Men kijkt of de werkzaamheden onderdeel zijn van de normale bedrijfsvoering. Maar stel: een docent werkt op een schoollocatie volgens een lesrooster, betekent dat dan direct dat hij werknemer is? Zeker niet. De rechter weegt dit namelijk af tegen het ondernemersrisico en de zelfstandigheid van de professional.
Het arrest noemt diverse punten die meespelen, zoals de duur van de opdracht en de manier waarop de vergoeding is geregeld. Een echte zelfstandige factureert op basis van verrichte diensten en draagt zijn eigen financiële risico’s. Bij Flexonderwijs adviseren we scholen om deze criteria scherp te hanteren binnen hun eigen toetsingskader schijnzelfstandigheid zzp. Door de samenwerking holistisch te bekijken, voorkom je dat één aspect – zoals het werken in een rooster – onterecht de doorslag geeft bij een beoordeling van schijnzelfstandigheid.
Afbeelding suggestie: Een weegschaal in een lichte kantooromgeving waarbij aan de ene kant een symbool voor 'ondernemerschap' (laptop, factuur, vrijheid) ligt en aan de andere kant 'inbedding' (rooster, schoolgebouw). De weegschaal is in balans, wat de holistische toets symboliseert.
- Inhoud van de overeenkomst. De formele overeenkomst is het startpunt; wat partijen op papier hebben vastgelegd telt mee.
- Feitelijke uitvoering. Doorslaggevender is hoe er in de praktijk wordt gewerkt: opereert de zzp’er echt zelfstandig of lijkt het op een dienstverband?
- Gezagsverhouding. Is er sprake van instructies die de zzp’er moet opvolgen? Dan kan dat duiden op een arbeidsrelatie.
- Duur van de werkzaamheden. Een kortere duur wijst vaker op ondernemerschap en het dragen van risico.
- Mate van zelfstandigheid. Heeft de zzp’er vrijheid in werktijden, uitvoering, het aannemen/weigeren van opdrachten en gebruik van eigen middelen?
- Inbedding in de organisatie. Zijn de werkzaamheden onderdeel van de reguliere bedrijfsvoering van de opdrachtgever?
- Ondernemingsrisico. Draagt de zzp’er zelf financiële risico’s, zoals bij ziekte of investeringen?
- Vergoeding. Wordt er gefactureerd per opdracht of gewerkt met een vast loon? Dat laatste kan wijzen op een dienstverband.
Deze criteria worden in samenhang bekeken en gewogen. Er is geen enkel criterium dat op zichzelf doorslaggevend is; het is een totaalafweging van de omstandigheden in de specifieke situatie.
Waarom het onderwijs geen Deliveroo is
Een cruciaal verschil met platformen zoals Deliveroo is de manier waarop opdrachten tot stand komen en worden uitgevoerd. In de Deliveroo-zaak speelden algoritmes een grote rol bij de aansturing, terwijl een zzp’er in het onderwijs een bewuste, inhoudelijke vakspecialist is. Professionals die via Flexonderwijs werken, zijn niet afhankelijk van een algoritme; zij bepalen volledig zelf hun eigen voorwaarden en tarieven. Deze mate van autonomie is een sterk kenmerk van ondernemerschap dat in de maaltijdbezorging vaak ontbrak. Een SNA-Keurmerk en Keurmerk Werkvereniging onderstrepen dit.
Daarnaast is er bij een gezonde zzp-relatie in het onderwijs sprake van volledige transparantie tussen de school en de docent, zonder inhoudelijke bemoeienis van een tussenplatform. De vrijheid om opdrachten te weigeren en de eigen didactische aanpak te bepalen, weegt juridisch zwaar. Voor wie meer wil weten over de huidige stand van zaken in de rechtspraak, is ons overzicht van jurisprudentie mbt Wet DBA van 2023 tot heden een waardevolle bron. Ook op de website van de Belastingdienst vind je algemene richtlijnen over de gezagsverhouding. En last but not least: het Uber-arrest.
Lees meer over het toetsingskader voor scholen
De meerwaarde van Flexonderwijs
Zzp in het onderwijs kan prima, zolang je het goed regelt. Flexonderwijs faciliteert dit al sinds 2017 binnen de kaders van de Wet DBA en volgt de wet- en regelgeving continu en nauwgezet, altijd met het belang van het onderwijs voorop. De franchisenemers zijn bovendien volgens de Wet Franchise per definitie ondernemers, wat het risico op schijnzelfstandigheid aanzienlijk verkleint. Voor extra zekerheid bieden we een verantwoordingsmodel met continue controle en heldere rapportages, zodat je zzp’ers met vertrouwen kunt blijven inzetten en goed onderwijs gewaarborgd blijft.
Conclusie
Het Deliveroo-arrest herinnert ons eraan dat de werkelijkheid op de werkvloer altijd leidend is. Voor het onderwijs betekent dit dat een goede contractuele basis gepaard moet gaan met een feitelijke zelfstandige werkwijze. Wanneer een docent echt als ondernemer optreedt, met de bijbehorende vrijheden en risico’s, biedt de huidige rechtspraak voldoende ruimte voor een duurzame zzp-relatie. Door de criteria uit het arrest slim toe te passen, creëren we een veilige en professionele werkomgeving voor zowel de school als de zelfstandige.
Wat kost het als wij alle zzp-inzet via flexonderwijs laten lopen? Waar kan ik mij als zzp’er aanmelden?
