In dit artikel onderzoeken we het veelgehoorde vooroordeel dat de inzet van zelfstandige professionals te duur is. We maken een heldere vergelijking tussen de kosten van loondienst, bureaus en de rechtstreekse zzp’er in het onderwijs. We kijken kritisch naar de opbouw van het uurtarief en de besparingen op de lange termijn. Zo ontdekken we hoe scholen en zelfstandigen op een financieel gezonde manier kunnen samenwerken zonder de kwaliteit uit het oog te verliezen.
Een heldere en overzichtelijke scène in een kantoor van een schoolbestuur waar een schoolleider en een zzp’er samen naar een laptop kijken. Op het scherm is een transparante kostenvergelijking zichtbaar zonder ingewikkelde grafieken, wat een sfeer van openheid, eerlijkheid en zakelijk vertrouwen uitstraalt.
“De dure factuur” ontrafeld
Wanneer we spreken over de kosten van personeel, valt het woord “duur” vaak opvallend snel als het over zelfstandigen gaat. Uit peilingen blijkt zelfs dat meer dan de helft (53%) van de mensen in de sector denkt dat een zzp’er te duur is. Slechts een fractie (7%) van diezelfde groep een daadwerkelijk uurtarief kan noemen.
Het is inderdaad waar dat het bedrag op een factuur hoger is dan het brutobedrag op een loonstrookje. Maar dit met elkaar vergelijken slaat de plank mis. Een zelfstandige moet van dat bedrag immers zelf alle sociale lasten, verzekeringen, pensioenopbouw en scholing betalen. De opbouw van het uurtarief geeft aan dat het niet te vergelijken is met bruto/netto. Omdat de zzp’er zijn eigen werkgever is, zitten in het uurtarief ook werkgeverslasten. Deze lasten worden in de discussie rondom het uurtarief vreemd genoeg verzwegen.
De verwarring kan overigens ook ontstaan doordat een zzp’er wordt verward met een commercieel detacheringsbureau. Het zijn juist de zzp’ers die deze kosten aan tussenpartijen (marge van twintig tot wel vijfenveertig procent bovenop de prijs) kunnen voorkomen door directe inzet. Daarnaast is de dienstverlening via zo’n bureau meestal belast met een btw-tarief van eenentwintig procent. Want wist-je-dat wanneer de zzp’er rechtstreeks (of via flexonderwijs) ingezet wordt de btw-vrijstelling wordt behouden?
Een rechtstreekse zzp’er is in alle gevallen, naast het reguliere loondienstverband, juist de goedkoopste optie. Het is daarom essentieel om een eerlijk uurtarief als uitgangspunt te nemen voor de begroting.
Vanuit expertise en niet standaard 8 uur per dag
Een ander financieel voordeel vanzzp-inzet is dat een opdrachtgever alleen betaalt voor de daadwerkelijk gewerkte uren. In een vast dienstverband worden veel uren uitbetaald die niet direct klasgebonden zijn, zoals vakanties, ziektedagen en verlof. Bij een zelfstandige vallen deze kostenposten voor de school weg. Bovendien hoeft een zzp’er niet standaard aanwezig te zijn bij elke vergadering, commissie of borrel. In veel gevallen is dat namelijk wenselijk om de schijn van inbedding te voorkomen. Het is verstandig om vooraf goed te overleggen welke taken de professional precies uitvoert en voor hoeveel uur per week de inzet nodig is.
Door kritisch te kijken naar wat het onderwijs echt nodig heeft, ontstaat er vaak een logische besparing die bij bureaus zelden hardop wordt benoemd. De zelfstandige onderwijsprofessional kan zich volledig focussen op de kerntaak waarvoor hij of zij is binnengehaald, terwijl de school grip houdt op het budget. Zo wordt onderwijsgeld direct uitgegeven aan de kwaliteit in de klas. Het is hierbij wel belangrijk om het onderscheid tussen ondernemerschap en een verkapt dienstverband scherp te houden. De vraag of ingebed werk schijnzelfstandigheid is, blijft overigens een belangrijk punt van aandacht in de juridische afspraken tussen beide partijen.
Het onderwijs kan en wil niet zonder de zzp’er
Soms horen we dat besturen gezamenlijk afspreken om helemaal niet meer met zelfstandigen te werken, vaak uit angst voor regelgeving of vanuit een “kostenoverweging”. Hoewel een individuele organisatie mag besluiten minder externen in te huren, is het maken van collectieve afspraken hierover juridisch uiterst twijfelachtig. De Autoriteit Consument en Markt ACM waarschuwt dat werkgevers niet mogen samenwerken om zzp’ers uit te sluiten of te benadelen. Dergelijke afspraken kunnen worden gezien als een vorm van kartelvorming, wat zware sancties tot gevolg kan hebben.
Een zzp’er die rechtstreeks (via/met Flexonderwijs) wordt ingehuurd, bespaart het onderwijs vaak tot wel 55% vergeleken met de inzet via een commerciële tussenpartij. Dit komt door het ontbreken van btw en de bemiddelingsfee. Kiest een school, puur uit angst, voor een (duur) bureau in plaats van een zelfstandige, dan wordt het onderwijsgeld juist minder efficiënt besteed. Kennis van de feiten is daarom de beste manier om het stigma dat de zzp’er te duur zou zijn definitief naar het verleden te verwijzen. Niet voor niets dat steeds meer onderwijsregio’s de stap naar een nationale zzp-poule zoals Flexonderwijs zetten.
Samen en toch zelfstandig!
Zzp’er in het onderwijs? Dat kan prima mits je het goed regelt. Met Flexonderwijs werk je als zelfstandig ondernemer binnen een solide structuur die alles faciliteert: van overeenkomsten, urenregistratie en facturatie tot heldere informatievoorziening. Sinds 2017 gebeurt dit volledig binnen de geldende wetgeving, met een soft-franchiseconstructie die jouw ondernemerschap bevestigt en borgt. Twijfelt een opdrachtgever vanwege de Wetgeving? Het verantwoordingsmodel biedt extra zekerheid via continue controle en transparante rapportages. Zo blijf jij zelfstandig, houd je grip op je werk en administratie, en sta je er toch niet alleen voor. Want samen sta je sterker, juist nu!
Conclusie: Waarde voor het onderwijsgeld
Ondernemerschap in het onderwijs is een bewuste keuze die, mits rechtstreeks en transparant vormgegeven, grote voordelen biedt voor alle betrokkenen. De factuur van een zelfstandige is niet te vergelijken met een salarisstrook, maar vertegenwoordigt een volledige zakelijke dienstverlening zonder verborgen overheadkosten. Door de regie in eigen hand te houden en niet afhankelijk te worden van dure tussenpartijen, blijft de inzet van zzp’ers een betaalbare en kwalitatief hoogwaardige oplossing voor elk onderwijsteam. Het loont dus om de rekensom zelf te maken en te kiezen voor een duurzame relatie gebaseerd op feiten en wederzijds respect.
