In de categorie wetgeving wordt vaak gesproken over de risico’s van werken met zelfstandigen. Hoewel de term veelvuldig valt, is het belangrijk om te weten dat lang niet elke zelfstandige in de sector een schijnzelfstandige is. Landelijk gezien gaat het om een relatief klein deel van de werkenden. Bovendien is de juridische lat voor een dienstverband hoog; enkel de aanwezigheid van een gezagsverhouding of inbedding is niet meer doorslaggevend. Dit is een direct gevolg van de jurisprudentie mbt Wet DBA van 2023 tot heden, waarin de rechter telkens naar het totaalplaatje kijkt.
De financiële realiteit van loonheffingen
Wanneer er na een controle door de Belastingdienst onverhoopt toch sprake blijkt te zijn van schijnzelfstandigheid, rijst de vraag wat de werkelijke schade is. Tot op heden zijn er in de onderwijssector via onze kanalen geen boetes bekend. Het voornaamste risico ligt overigens bij de naheffing van loonheffingen over de periode vanaf 2025. Maar stel: een schoolbestuur krijgt zo’n naheffing, dan blijkt in de praktijk dat deze kosten vaak lager uitvallen dan de opslagen die commerciële detacheringsbureaus rekenen.
De naheffing van loonheffing bedraagt gemiddeld 35%. Ter vergelijking: het inhuren van personeel via een commercieel bureau brengt vaak een opslag van 37,5% of meer met zich mee. Helemaal als je de btw meerekent. Voor veel onderwijsinstellingen is de rekensom dan snel gemaakt. Het risico op een eventuele correctie achteraf is financieel vaak aantrekkelijker dan de gegarandeerde hoge kosten van commerciële tussenpartijen. Het is een van de redenen #waarom zzp’en in het onderwijs gewoon gebeurt, helemaal als men de wet en de jurisprudentie er op naslaat
Gedeelde verantwoordelijkheid in de overeenkomst
Een belangrijk punt in de juridische discussie is wie er opdraait voor de kosten bij een naheffing. Uit recente debatten en rechtspraak, zoals het Deliveroo-arrest, blijkt dat de opdrachtgever het volledige risico niet zomaar mag afwentelen op de zzp’er. Daarom is een transparante overeenkomst cruciaal. Bij Flexonderwijs werken we met contracten die gebaseerd zijn op gedeelde verantwoordelijkheid en minimale naheffing. Dit betekent dat zowel de school als de zzp’er een deel van het risico draagt, wat juridisch veel evenwichtiger is.
In de praktijk houdt dit onder andere in dat de zzp’er een deel van de loonheffingen voor eigen rekening neemt, vaak door de reeds zelf afgedragen belastingen over die specifieke opdracht te verrekenen. Om dit proces nog veiliger te maken, is het raadzaam om vooraf een stevig toetsingskader schijnzelfstandigheid zzp te hanteren. Door aan de voorkant kritisch te kijken naar de ondernemersstatus, wordt de kans op een latere correctie door de Belastingdienst aanzienlijk verkleind. Meer informatie over de uitvoering hiervan vind je bij de Belastingdienst.
Afbeelding suggestie: Een split-screen afbeelding: aan de linkerkant een rekenmachine en een balans die in evenwicht is tussen de kosten van loonheffing en commerciële tarieven. Aan de rechterkant een handdruk tussen een zakelijk geklede schooldirecteur en een docent, wat duidt op een gezamenlijke overeenkomst.
De rol van inbedding en organisatie
De angst voor naheffingen komt vaak voort uit de vrees dat een zzp’er ‘te veel’ onderdeel is van de schoolorganisatie. Men vraagt zich dan af: is ingebed werk schijnzelfstandigheid? De Hoge Raad is hier echter duidelijk over geweest: er mag geen rangorde zijn bij het afvinken van criteria. Inbedding is slechts één van de vele factoren en mag niet zwaarder wegen dan de rest van de feiten. Dit geeft scholen de ruimte om zzp’ers op een natuurlijke manier in hun teams te laten werken zonder direct in de gevarenzone te komen.
Toch is het verstandig om als organisatie proactief te zijn en bewijslast te verzamelen van de werkelijke gang van zaken op de werkvloer. Een hulpmiddel hierbij kan een verantwoordingsmodel zijn, waarmee periodiek wordt gecontroleerd of de uitvoering nog steeds strookt met de gemaakte afspraken. Dit model biedt de noodzakelijke onderbouwing voor zowel de school als de zzp’er, mocht er ooit een controle plaatsvinden. Het zorgt voor een dossier waarin de feitelijke zelfstandigheid zwart op wit staat. Een extra zekerheid is dat bij Flexonderwijs het ondernemerschap goed is vastgelegd via onze franchiseformule
Download de risico-checklist voor schoolbesturen
Conclusie
De gevolgen van schijnzelfstandigheid in het onderwijs zijn vooral financieel van aard en vaak minder dramatisch dan de beeldvorming doet vermoeden. Door te kiezen voor een model van gedeelde verantwoordelijkheid en een strak toetsingskader, kunnen de risico’s effectief worden beheerst. Het blijft een kwestie van goed contractmanagement en eerlijke afspraken tussen de school en de professional. Wie de regels en de recente jurisprudentie volgt, kan met een gerust hart blijven samenwerken op zzp-basis.
Wat kost het als wij alle zzp-inzet via flexonderwijs laten lopen? Waar kan ik mij als zzp’er aanmelden?
