Dat een vakbond als de AOb primair opkomt voor personeel in loondienst, is volstrekt begrijpelijk. Het zzp-schap is voor traditionele bonden immers een uitdagend concept. Toch is het belangrijk om een andere kant van het verhaal te belichten. Wie echt opkomt voor de leraar in vaste dienst, die professional die dagelijks te maken heeft met hoge werkdruk, zou de inzet van een zelfstandige onderwijsprofessional juist als een kans moeten zien. Een sterke flexibele schil is namelijk essentieel voor het behoud van het vaste team. Het biedt ondersteuning bij ziekte of uitval, zonder extra druk op de formatie.
Frames versus de feiten over werkdruk
Het verbaast ons dat de AOb onlangs een koers heeft ingezet die lijkt te rusten op aannames in plaats van feiten. In een recente brief aan de Tweede Kamer wordt gesteld dat zzp’ers de onderwijskwaliteit ondergraven en de werkdruk verhogen. Maar: Een zzp’er mag juridisch gezien niet alle loondiensttaken uitvoeren om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Door hier strikt in te zijn, voorkomen zij boetes voor de school en geven ze aan: zet ons slim in.
Wist je dat zzp’ers vaak worden ingezet op piekmomenten en daarmee juist voorkomen dat het vaste team bezwijkt onder extra surveillances of invallessen? De suggestie dat kwaliteit lager zou zijn bij zelfstandigen is eveneens een zwak frame; een professional die niet presteert, wordt simpelweg niet opnieuw ingehuurd. In loondienst duurt het vaak jaren voordat een dossier tot afscheid leidt.
De vliegende keep als onderdeel van het team
Een ander punt van kritiek is dat zzp’ers het collectieve beroep van leraar zouden ondergraven omdat ze geen onderdeel van het team zouden zijn. Dit is een opmerking vanuit uitsluiting die het onderwijs als geheel niet aantrekkelijker maakt. Waarom zou een ‘vliegende keep’ onwenselijk zijn? Uit diverse onderzoeken, zoals besproken in de koerswijziging van de AOb, blijkt juist dat zij hard nodig zijn om het kernteam vitaal te houden. Het frame dat zij per definitie schijnzelfstandig zouden zijn, is juridisch gezien eveneens onjuist. De huidige jurisprudentie stelt dat organisatorische inbedding niet automatisch leidt tot een dienstbetrekking. Het onderwijs profiteert vaak meer van de zzp’er dan andersom.
Lees meer over de waarde van zzp’ers
Een infographic-achtige scène waarin een weegschaal in balans wordt gehouden. Aan de ene kant staat een hecht team van docenten in loondienst, aan de andere kant een flexibele schil van drie zzp'ers die extra handen bieden. In het midden staat een schoolleider die met een glimlach kijkt naar een rustige, goed draaiende schoolgang. De tekst 'Balans' staat bovenin in een helder lettertype.
De realiteit van kosten en besparingen
Er wordt vaak gesproken over de hoge kosten van zzp’ers, waarbij de AOb soms spreekt over een stijging van 50%. Dit is een tendentieuze berekening. De Algemene Rekenkamer stelt dat zzp’ers weliswaar duurder zijn dan vast personeel, maar aanzienlijk goedkoper dan detachering via commerciële bureaus. Vergeet niet dat bij een zzp’er geen loondoorbetaling bij ziekte of verlof aan de orde is. Flexonderwijs kan zelfs aantonen dat er jaarlijks miljoenen euro’s worden bespaard door direct met zzp’ers te werken in plaats van via dure tussenbureaus. Geen zzp’ers meer inzetten betekent simpelweg dat dit bedrag extra uitgegeven moet worden aan commerciële partijen die wél hoge marges rekenen.
Waarom een verbod niet leidt tot meer loondienst
De hoop dat alle zzp’ers bij een strengere handhaving van de Wet DBA vanzelf wel in loondienst komen, is een gevaarlijke aanname. Ja, jaarlijks maakt zo’n 20% de overstap, maar de overige 80% raak je als sector simpelweg kwijt als de anti-zzp-houding verhardt. Verrassend genoeg kiezen de meeste professionals voor het zzp-schap vanwege autonomie en werkbalans, niet vanwege het salaris alleen. Als we deze ‘stille reserve’ afstoten, verdwijnen zij definitief uit het onderwijslandschap. In plaats van afstoten, zouden we de flexibele schil moeten omarmen om het onderwijs toegankelijk en werkbaar te houden voor iedereen.
Zekerheid bieden in een veranderende markt
Zzp-zekerheid in een veranderende markt is essentieel voor zowel de school als de zzp’er. Zzp in het onderwijs kan prima, zolang je het goed regelt binnen de huidige kaders. Flexonderwijs faciliteert dit al sinds 2017 binnen de kaders van de wetgeving en volgt alle ontwikkelingen zoals de Wet DBA nauwgezet. Zet je zzp’ers via Flexonderwijs in, dan werken de zzp’ers als soft-franchise waardoor ze volgens de wet bevestigd ondernemer zijn. Toch nog zenuwachtig met betrekking tot de wet dba? Voor extra zekerheid bieden we een verantwoordingsmodel met continue controle en heldere rapportages, zodat je zzp’ers met vertrouwen kunt blijven inzetten en goed onderwijs gewaarborgd blijft. Benieuwd naar de kostprijs van onafhankelijke samenwerking? Neem gerust contact op via mail of bel 06-265 948 29.
Conclusie: Samenwerking als enige weg vooruit
Het onderwijs is niet gebaat bij strijd tussen loondienst en zzp, maar bij een goede samenwerking. Door de flexibele schil te erkennen als een cruciaal instrument voor werkdrukverlaging en continuïteit, versterken we het hele systeem. Het is tijd om de frames los te laten en te kijken naar wat de praktijk nodig heeft: bekwame professionals voor de klas, ongeacht hun contractvorm.
Nieuws over de wetgeving Meer voor de zzp’er/interimmer Meer voor de onderwijsorganisatie
Puntsgewijs de antwoorden op de Brief van de AOB aan de kamer
Punt 1 – “Zzp’ers ondergraven de onderwijskwaliteit en verhogen de werkdruk”
Werkdruk: Zzp’ers mogen niet alle loondiensttaken uitvoeren—dat is wettelijk zo bepaald. Dat zij hierin grenzen stellen, voorkomt juist problemen en boetes. In de praktijk worden zzp’ers vaak ingezet bij uitval en helpen ze die opvangen. Daarmee verlagen ze de werkdruk. Het probleem ligt dus niet bij de zzp’er, maar bij hoe en wanneer zij worden ingezet.
Onderwijskwaliteit: Slechte professionals vind je overal, zowel in loondienst als onder zzp’ers. Het verschil: van een zzp’er neem je snel afscheid, terwijl dat bij loondienst langdurig en complex kan zijn. Dat maakt zzp-inzet in de praktijk vaak flexibeler en minder risicovol.
Punt 2 – “Zzp’ers ondergraven het collectieve beroep van leraar”
De stelling dat zzp’ers het beroep ondergraven omdat ze geen vast teamlid zijn, is gebaseerd op uitsluiting. Flexibele inzet (“vliegende keep”) is juist nodig om teams draaiende te houden. Dat doet geen afbreuk aan het beroep, maar ondersteunt het.
Wet DBA: Volgens jurisprudentie betekent inbedding niet automatisch schijnzelfstandigheid. De conclusie dat een zzp-leraar per definitie schijnzelfstandig is, is daarom onjuist en eenzijdig.
Punt 3 – “Zzp’ers zorgen voor hogere kosten bij scholen”
Zzp’ers zijn iets duurder dan loondienst, maar goedkoper dan uitzend- of detacheringsconstructies. Daarbij wordt vaak vergeten dat loondienst extra kosten kent, zoals ziekte en verlof. Een hoger uurtarief (10–15%) is logisch gezien het ontbreken van zekerheden. In de praktijk kunnen zzp’ers juist kosten besparen, zeker bij tijdelijke inzet. De genoemde kostenstijging van 50% is bovendien overdreven; feitelijke verschillen liggen lager. Tegelijkertijd laten cijfers zien dat zzp-inzet ook aanzienlijke besparingen oplevert ten opzichte van commerciële bureaus.
Punt 4 – “Zzp’ers komen vanzelf wel in loondienst, handhaving DBA is positief”
Een deel van de zzp’ers stroomt jaarlijks door naar loondienst, maar dat gebeurt altijd al en is niet per se het gevolg van de DBA. Tegelijk verliest het onderwijs een groot deel van de zzp’ers bij een negatieve houding tegenover zelfstandigheid. Bovendien is onzeker of teruggekeerde zzp’ers blijvend kiezen voor loondienst—ze kozen eerder bewust voor flexibiliteit, niet voor salaris.
UPDATE: we merken op dat artikelen als deze niet meer op de site staan en andere nieuwsartikelen worden aangepast om beter bij het nieuwe beleid te passen.
