Uurtarief Flexleerkracht vs loondienst (CAO 2026)

Waarom het uurtarief geen ‘hoog salaris’ is? In de wandelgangen van basisscholen hoor je de vraag regelmatig vallen: “Waarom ligt het uurtarief van een zzp’er zoveel hoger dan het uurloon van een leerkracht in loondienst?” Het lijkt op het eerste gezicht een enorme kloof, maar wie alleen naar de getallen kijkt, vergelijkt de kleur van een appel met de structuur van een peer. Om een eerlijke vergelijking te maken, moeten we kijken naar het “sap”: de werkelijke kostprijs van arbeid. In dit artikel pellen we de kosten voor 2026 af, inclusief de nieuwste cao-verhogingen, om te zien waar het werkelijke verschil zit.

Het fundamentele verschil tussen salaris en uurtarief

De grootste bron van verwarring is het verschil tussen wat iemand ontvangt en wat iemand kost. Een salarisstrookje van een leerkracht in loondienst toont het bedrag dat zij vrij kunnen besteden. Wat daar niet op staat, zijn de kosten die de school op de achtergrond betaalt: vakantiedoorbetaling, scholingsbudgetten, werkgeverspremies en pensioenafdracht.

Een werknemer in het basisonderwijs is gemiddeld voor 60 tot 70% van de betaalde tijd daadwerkelijk inzetbaar voor de klas. De rest van de tijd wordt opgeslokt door noodzakelijke teamtaken, ziekteverzuim en verlof. Een Flexleerkracht factureert daarentegen uitsluitend de uren die zij daadwerkelijk voor de groep staan of aan de specifieke opdracht besteden. Alle andere uren—voor acquisitie, eigen pensioenopbouw en administratie—zijn onbetaalde bedrijfsuren. Dit maakt de opbouw van het uurtarief een integrale kostprijs in plaats van een nettoloon.

Expertise versus functie: Een cruciale nuance

Een tweede punt waar de vergelijking vaak scheefloopt, is de aard van de inzet. Een leerkracht in loondienst werkt vanuit een functieprofiel (zoals LB of LC) met lesgeven als hoofddoel. Een zelfstandige wordt echter vaak ingehuurd op basis van specifieke expertise. Denk aan het herstellen van de pedagogische rust in een complexe groep of het bieden van structuur na een periode van onrust.

Even tussendoor: Het doel is dan niet alleen ‘lesgeven‘, maar bijvoorbeeld het herstellen van pedagogische rust of het geven van een impuls aan de didactiek binnen een sectie. In deze gevallen is lesgeven het middel, maar de expertise het doel. Dit onderscheid is essentieel om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Omdat de waarde van deze expertise kan variëren per opdracht, ervaring en beschikbaarheid, verschillen uurtarieven tussen zzp’ers onderling. Het is geen willekeur, maar een reflectie van de toegevoegde waarde en het risico dat de professional overneemt van de school.

Wist je dat deze vorm van expertise-inhuur essentieel is om schijnzelfstandigheid te voorkomen? Daarom adviseren wij je jezelf geen leerkracht of zzp-leerkracht maar flexleerkracht te noemen.

Het tarief weerspiegelt hierbij niet alleen de tijd voor de klas, maar ook de ervaring en de directe beschikbaarheid van de professional. In de schalen voor 2026 zien we dat een gemiddelde LC-docent een kostprijs heeft die aanzienlijk hoger ligt dan het brutoloon doet vermoeden, zeker wanneer je de geplande loonstijging van 5,5% en de verhoogde budgetten voor werkdrukverlichting meerekent. Dit inzicht is cruciaal voor de opbouw van het uurtarief 

AFBEELDING: Een helder verlicht klaslokaal in het basisonderwijs waar een Flexleerkracht rustig en met natuurlijk gezag een groep leerlingen begeleidt. Op een laptop op de achtergrond is een transparante urenregistratie zichtbaar. De scène straalt professionaliteit, pedagogische rust en een gelijkwaardige samenwerking tussen de externe expert en de schoolorganisatie uit.

Wat loondienst in 2026 écht kost

Naast het brutoloon (gemiddeld € 4.589 voor LB en € 5.057 voor LC) draagt een school aanzienlijke kosten voor afwezigheid. Het gemiddelde ziekteverzuim in het PO ligt rond de 7,4%. Tel daarbij de studiedagen, vakantieweken en administratieve uren op, en de kostprijs per ‘werkelijk beschikbaar uur’ stijgt fors.

Per 1 januari 2026 stijgen de lonen bovendien met 5,5%, aangevuld met betere vergoedingen voor reiskosten en scholing. Hoewel dit een zeer positieve ontwikkeling is voor de sector, verhoogt het de integrale kostprijs van personeel in dienst. Een Flexleerkracht brengt deze verzuimrisico’s en vakantielasten niet mee naar de school; zij zijn hun eigen vangnet.\

De kostprijs van een flexleerkracht: een ander verhaal

Een zzp’er is zijn eigen werkgever én vangnet. Wat wordt gefactureerd is géén salaris. Uit één uurtarief moeten komen

• ondernemersrisico
• niet-declarabele uren (acquisitie, administratie, website, gesprekken)
• verzekeringen
• scholing
• pensioen
• periodes zonder werk
• geen doorbetaling bij ziekte
• geen collectieve voordelen
• reis en parkeerkosten

Daarnaast wordt alleen het daadwerkelijke lesgeven of de afgesproken opdracht gefactureerd. Alle uren eromheen zijn voor eigen rekening.

Verzuim en risico: De verborgen besparing

Laten we de verzuimcijfers eens naast elkaar leggen. Terwijl het verzuim in loondienst boven de 7% ligt, is dit bij zzp’ers gemiddeld slechts 1,2%. Belangrijker nog: als een zzp’er ziek is, kost dat de school niets. Er is geen doorbetalingsverplichting en geen vervangingslast.

Zou je dit financiële risico meerekenen, dan blijkt een zzp’er die op papier 10% duurder is dan de loondienst-kostprijs, onderaan de streep vaak voordeliger uit te vallen voor het bestuur. Geen werkgeversrisico’s en geen kosten voor onproductieve uren maken de zelfstandige onderwijsprofessional tot een zeer efficiënte factor in de schoolformatie.

De genoemde tarieven zijn in november 2025 geactualiseerd op basis van de nieuwe salarisschalen in VO en PO. Het gaat dus om een uurtariefvergelijking per januari 2026, gebaseerd op de cao en niet op inflatie. Vanaf 1 januari 2026 stijgen de lonen met ongeveer 5,5% en komen er betere arbeidsvoorwaarden bij, zoals hogere reiskostenvergoeding, meer aandacht voor werkdruk en scholing tijdens lestijd. Deze verhoging is reeds meegenomen in de berekening