De wet DBA wordt sinds 1 januari 2025 weer volledig gehandhaafd door de Belastingdienst. Een goede zaak, want schijnzelfstandigheid is natuurlijk niet de bedoeling. Maar wat is schijnzelfstandigheid precies en waarom is er zoveel onrust over? In dit blog leggen we uit hoe je als onderwijsprofessional of schoolbestuur binnen de lijnen kleurt. We kijken naar de feiten, de jurisprudentie en hoe je ondernemerschap in de klas juridisch zuiver vormgeeft zonder afhankelijk te worden van dure bureaus.
Een zakelijke maar toegankelijke setting in een schoolkantoor. Een zzp-docent en een HR-manager zitten aan een tafel met een opengeslagen laptop en een fysiek document van de Belastingdienst. Ze wijzen samen naar een paragraaf in een modelovereenkomst. De sfeer is serieus en zorgvuldig, wat de focus op juridische naleving en professionaliteit symboliseert. Op de achtergrond zie je een lichte, moderne schoolgang, wat de link met de praktijk onderstreept.
De kern van schijnzelfstandigheid vermijden
Naar aanleiding van het Deliveroo-arrest zijn er duidelijke speerpunten geformuleerd om de aard van een arbeidsrelatie te toetsen. Het is essentieel om te werken met een door de Belastingdienst goedgekeurde modelovereenkomst. Hierin benoem je expliciet het verschil tussen een zelfstandige en een werknemer. Wist je dat het vermijden van een gezagsverhouding de belangrijkste pijler is? Een roosterwijziging mag bijvoorbeeld niet eenzijdig worden opgelegd, maar moet altijd in overleg worden besloten. Dit onderstreept de autonomie van de interimmer binnen het onderwijssysteem.
Ondernemerschap tonen in de praktijk
Hoewel het aantal opdrachtgevers geen hard wettelijk criterium is, blijft het raadzaam om verschillende functies bij diverse scholen uit te voeren. Hiermee onderstreep je jouw ondernemerschap. Daarnaast draagt de zelfstandige zelf de verantwoordelijkheid voor faciliteiten zoals eigen verzekeringen, pensioen en de boekhouding. Als een onderwijsinstelling deze zaken voor je regelt, kan dat door de fiscus worden gezien als een kenmerk van een arbeidsovereenkomst. Handig, want door deze zaken zelf in de hand te houden, behoud je de maximale vrijheid die hoort bij het leven als zzp’er.
Controle en naleving op de werkvloer
Het is belangrijk dat onderwijsinstellingen en zelfstandigen de richtlijnen nauwkeurig volgen. Het toetsingskader voor wetgeving biedt hierin een heldere leidraad. Scholen kunnen schijnzelfstandigheid voorkomen door periodieke audits uit te voeren of gebruik te maken van systemen zoals Flex-in-eigen-beheer. Hiermee houdt een bestuur bovenschools overzicht en controle op de inzet van externen. Door actief te monitoren of de regels worden nageleefd, creëer je een veilige werkomgeving waarin de kwaliteit van het onderwijs gewaarborgd blijft zonder juridische risico’s.
Is een commerciële tussenpartij de oplossing?
Vaak zie je dat er vanuit angst voor de Belastingdienst wordt gekozen voor een bemiddelingsbureau zzp onderwijs. Echter, vanuit het oogpunt van zowel kwaliteit als kosten is dit zelden de beste weg. Een zzp’er via commerciële detachering lost het probleem van schijnzelfstandigheid niet automatisch op. Sterker nog, het maakt het onderwijs vaak onnodig afhankelijk van dure tussenpartijen. Per definitie zeggen dat zzp’ers in het onderwijs niet mogen vanwege de wet DBA is juridisch onjuist; het gaat erom hóe je de samenwerking inricht en vastlegt.
Conclusie: Duidelijkheid boven angst
De handhaving van de wet DBA vraagt om scherpte, maar hoeft de inzet van zelfstandigen niet te blokkeren. Door te werken met getoetste contracten en de autonomie van de professional te respecteren, blijft zzp-inzet een waardevolle troef voor elke school. Het stelt scholen in staat om expertise op maat in huis te halen, bijvoorbeeld voor thema’s zoals de wet passend onderwijs. Laat je niet leiden door onzekerheid, maar door feiten en goede voorbereiding. Met de juiste afspraken en een transparante werkwijze blijft de zzp’er een onmisbare schakel in de kwaliteit van ons onderwijs.
