flexonderwijs_logo

AARDENBURG – Zeeuwse basisscholen schreeuwen om invaljuffen en -meesters. Theatermaakster en Flexleerkracht Marisa Laperdrix (37) uit Aardenburg wil dolgraag helpen. Ze is gediplomeerd dus één plus één is twee, zou je zeggen.

Een vaste baan als juf zou Marisa niet meer willen, maar haar hart ligt bij het onderwijs. Na een burn-out stopte ze zeven jaar geleden als leerkracht: de werkdruk werd haar te hoog. Ze maakte de overstap naar een bestaan als zelfstandig ondernemer. Ze verdient haar brood met theatervoorstellingen voor kinderen. Door corona heeft ze nu minder werk, maar ook voor de pandemie had ze al rustige periodes. In die uren staat ze graag voor de klas als invalkracht. ,,Ik haal daar veel plezier uit. De kinderen kennen me niet, maar ze gaan altijd enthousiast mee in mijn verhalen. Het is een en al vrolijkheid. Dat is heel mooi om te zien.”

Zzp-inzet is volgens sommige besturen moeilijk

Het lerarentekort neemt toe in Zeeland. Vooral invalkrachten zijn heel moeilijk te vinden. Toch voelt Marisa zich genoodzaakt om te stoppen met het invalwerk. Ze kán namelijk wel invallen, maar volgens het bestuur moeilijk op zzp-basis. ,,Ik krijg nu een contract voor één dag of een korte periode, en ik word netto uitbetaald”, legt ze uit. Dat betekent dat belastingen al ingehouden worden, terwijl ze als zelfstandig ondernemer ook voor allerlei kosten moet opdraaien. Marisa wil haar uurtarief bruto uitbetaald krijgen, en zélf haar belastingen afdragen. ,,Want als ik me op de huidige manier laat uitbetalen, kom ik financieel in de problemen.”

De vaste lasten van Marisa lopen immers gewoon door. ,,Ik moet zelf mijn arbeidsongeschiktheidsverzekering betalen, mijn pensioen en de huur voor de loods waar al mijn theaterspullen staan. Bepaalde kosten betaal ik op deze manier dubbel. Ik kan beter iets gaan doen wat totaal niet mijn vak is, want dan kan ik de rekeningen tenminste betalen.” 

Ze vindt het frustrerend. ,,Scholen staan te springen om mijn hulp, en ik wil een oplossing bieden. Het is zó zonde dat er nu kinderen naar huis gestuurd worden, terwijl ik heel graag zou invallen. Ik kan zó een aantal ondernemers opnoemen met een leraardiploma. Ze werken bijvoorbeeld in de horeca en hebben nu ook minder werk. Ik weet zeker dat de manier van uitbetalen een obstakel voor ze is om invalwerk op scholen te doen.”

Zzp’er is niet duurder

Marisa benadrukt dat scholen niet duurder uit zijn door een zzp’er op uurbasis in te huren. Dat bevestigt Jan-Willem Duim uit Hoevelaken, oprichter van de landelijke website flexleerkracht.nl. Flexleerkrachten vragen een uurtarief van vijftig à zestig euro. ,,Dat lijkt veel, maar ze moeten daar veel van afdragen. Ze houden evenveel over als leerkrachten die in vaste dienst werken.” 

Duim is zelf ook Flexleerkracht en richtte dit digitale platform op voor leraren die op zzp-basis werken in het basis- en voortgezet onderwijs. Inmiddels zijn er in totaal 750 mensen aangesloten. ,,Landelijk maakt veertig procent van het totale aantal besturen gebruik van de zzp’ers via flex”, zegt Duim. Sommige besturen vinden zzp-inzet nog moeilijk. ,,Het is iets nieuws. De nood in het onderwijs zorgt ervoor dat besturen er over na zijn gaan denken. Het alternatief is dat kinderen naar huis gestuurd worden.” Er is een groot verschil met het inhuren van onderwijspersoneel via uitzend- en detacheringsbureaus, benadrukt Duim. ,,Als een school een zzp’er inzet, zit er geen partij tussen. Het onderwijsgeld blijft in het onderwijs.”

Landelijk werken al veel zzp’ers in het onderwijs

Duim kan zich alles voorstellen bij de positie van leerkrachten. Hij was vijftien jaar in vaste dienst op een basisschool, en werkte daarnaast als freelance webdesigner. Inmiddels is hij fulltime zzp’er en combineert zijn twee passies. ,,Ik wil de persoon zijn die ik zelf als leerkracht heb gemist. Als leerkracht is je bordje overvol. Veel mensen verlaten het onderwijs binnen drie jaar na hun afstuderen. Het helpt als er iemand is die af en toe iets van het bordje van de leraar afhaalt. Iemand die je kunt inzetten vóór er uitval is. Een directeur kan dan tegen een leraar die druk is met rapporten zeggen: neem even twee dagen voor jezelf, dan schakel ik een zzp’er in die de klas overneemt.”

De flexleerkrachten die bij het platform zijn aangesloten, zijn mensen die werken in andere beroepen. ,,Ambtenaren, stewardessen, fotografen, makelaars”, vertelt Duim. ,,Ze hebben allemaal een lerarendiploma. Vaak zijn ze het onderwijs uitgegaan, omdat ze op zoek waren naar vrijheid en autonomie, maar ook vanwege het salaris en de werkdruk (bron: stillereserve.nl). Via deze weg kunnen ze een of twee dagen per week terugkomen in de klas. En het mooie is: 15 tot 20 procent van de zzp’ers besluit uiteindelijk terug te komen in loondienst bij een school. Dat is winst!”

In Zeeland geen zzp’ers en uitzendkrachten?

De Zeeuwse schoolbesturen hebben in november samen afgesproken dat er geen personeel wordt ingehuurd op zzp-basis of via uitzend- of detacheringsbureaus. ,,Dat gebeurt alleen in uitzonderlijke gevallen: bijvoorbeeld als een leerkracht een paar uur Engels op een school moet geven”, zegt Saskia Szarafinski, directeur van het Transfercentrum Onderwijs Zeeland (TCOZ). Dit centrum regelt de vervangingen op de meeste Zeeuwse basisscholen. ,,De reden is vooral van financiële aard. We willen niet de indruk wekken dat zzp’ers meer overhouden dan andere leerkrachten.”

Ook in Zeeland is er argwaan, erkent Szarafinski. ,,In het onderwijs is het belangrijk dat je met een vast team werkt, en dat leerkrachten verbonden zijn met de school. ZZP’ers zijn gericht op meerdere opdrachten. Maar dat geldt ook voor invalkrachten die nu voor TCOZ werken. Misschien moeten we daar genuanceerder over gaan denken. Ik ga de komende tijd de voor- en nadelen van de inzet van zzp’ers nog eens goed op een rijtje zetten. Naar aanleiding daarvan maken we een nieuw plan.”